5.0 二次曲线的定义

二次曲线的方程:$F(x, y) \equiv a_{11}x^2 + 2a_{12} xy + a_{22}y^2 + 2a_{13} x + 2a_{23} y + a_{33} = 0$

二次曲线的矩阵、$\Phi(x, y)$ 的矩阵:$$A = \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{12} & a_{22} & a_{23} \\ a_{13} & a_{23} & a_{33} \\ \end{bmatrix},\quad A^* = \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12} \\ a_{12} & a_{22}\end{bmatrix}$$ 那么有 $$F(x, y) = \boldsymbol x A \boldsymbol x^T = \begin{bmatrix}x & y & 1\end{bmatrix} \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{12} & a_{22} & a_{23} \\ a_{13} & a_{23} & a_{33} \\ \end{bmatrix} \begin{bmatrix}x \\ y \\ 1\end{bmatrix}$$ 相关记号: $$ \begin{aligned} F_{1}(x,y)&\equiv \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12} & a_{13} \end{bmatrix} \begin{bmatrix}x & y & 1\end{bmatrix}^T \equiv a_{11}x+a_{12}y+a_{13}\\ F_{2}(x,y)&\equiv \begin{bmatrix}a_{21} & a_{22} & a_{23} \end{bmatrix} \begin{bmatrix}x & y & 1\end{bmatrix}^T \equiv a_{12}x+a_{22}y+a_{23}\\ F_{3}(x,y)&\equiv \begin{bmatrix}a_{13} & a_{23} & a_{33} \end{bmatrix} \begin{bmatrix}x & y & 1\end{bmatrix}^T \equiv a_{13}x+a_{23}y+a_{33}\\ \Phi(x,y)&\equiv \begin{bmatrix}x & y\end{bmatrix} \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12}\\ a_{12} & a_{22} \end{bmatrix} \begin{bmatrix}x \\ y\end{bmatrix} \equiv a_{11}x^{2}+2a_{12}xy+a_{22}y^{2}\\ F(x,y)&\equiv \begin{bmatrix}x & y & 1\end{bmatrix} \begin{bmatrix}F_1(x, y) &F_2(x,y)&F_3(x,y)\end{bmatrix}^T\equiv xF_{1}(x,y)+yF_{2}(x,y)+F_{3}(x,y)\\ \end{aligned} $$ $$ I_{1}=a_{11}+a_{22} ,\quad I_{2}=\begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} \\ a_{12} & a_{22} \end{vmatrix}, \quad I_{3}=\begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{12} & a_{22} & a_{23} \\ a_{13} & a_{23} & a_{33} \end{vmatrix} ,\quad K_{1}=\begin{vmatrix} a_{11} & a_{13} \\ a_{13} & a_{33} \end{vmatrix} +\begin{vmatrix} a_{22} & a_{23} \\ a_{23} & a_{33} \end{vmatrix}$$

5.1 二次曲线和直线的相关位置

与直线参数方程联立过程: $$ \begin{cases} x = x_0 + Xt,\\[4pt] y = y_0 + Yt \end{cases} $$ $$ (a_{11}X^{2}+2a_{12}XY+a_{22}Y^{2})t^{2} +2[(a_{11}x_{0}+a_{12}y_{0}+a_{13})X+(a_{12}x_{0}+a_{22}y_{0}+a_{23})Y]t +(a_{11}x_{0}^{2}+2a_{12}x_{0}y_{0}+a_{22}y_{0}^{2}+a_{13}x_{0}+2a_{23}y_{0}+a_{33})=0$$ $$\Phi(X,Y)\cdot t^{2} +2[,F_{1}(x_{0},y_{0})\cdot X+F_{2}(x_{0},y_{0})\cdot Y,]t +F(x_{0},y_{0})=0$$ $$ \Delta = [,F_{1}(x_{0},y_{0})\cdot X + F_{2}(x_{0},y_{0})\cdot Y,]^{2} - \Phi(X,Y)\cdot F(x_{0},y_{0}) $$

二次项系数判别式交点情况
$\Phi(X,Y) \ne 0$$\Delta > 0$两个不同的实交点
$\Delta = 0$两个相互重合的实交点
$\Delta < 0$两个共轭的虚交点
$\Phi(X,Y) = 0$$F_{1}(x_{0},y_{0})\cdot X+F_{2}(x_{0},y_{0})\cdot Y \ne 0$唯一实交点
$F_{1}(x_{0},y_{0})\cdot X+F_{2}(x_{0},y_{0})\cdot Y \ne 0,\ F(x_0, y_0) \ne 0$无交点
$F_{1}(x_{0},y_{0})\cdot X+F_{2}(x_{0},y_{0})\cdot Y = F(x_0, y_0) = 0$直线在二次曲线上

5.2 二次曲线的渐近方向、中心、渐近线

渐近方向:在无穷远处,曲线渐近为直线的方向。满足 $\Phi(X, Y) = 0$ 的方向 $(X, Y)$ 叫做二次直线的渐近方向,即 $$\Phi(X,Y)\equiv \begin{bmatrix}X & Y\end{bmatrix} \begin{bmatrix}a_{11} & a_{12}\\ a_{12} & a_{22} \end{bmatrix} \begin{bmatrix}X \\ Y\end{bmatrix} \equiv a_{11}X^{2}+2a_{12}XY+a_{22}Y^{2} = 0$$ $$a_{11}\left(\frac{X}{Y}\right)^{2}+2a_{12}\left(\frac{X}{Y}\right)+a_{22} = 0$$ 是一个二次方程,因此渐近方向至多有两个。

通过渐近方向判断二次曲线类型:$\Delta = (2a_{12})^2 - 4a_{11}a_{22} = -4I_2 = -4 \begin{vmatrix} a_{11} & a_{12} \\ a_{12} & a_{22} \end{vmatrix}$

  • 若 $I_2 > 0$,则有一对共轭虚渐近方向,没有实渐近方向,称该二次曲线为椭圆型。
  • 若 $I_2 = 0$,则有一对重合的实渐近方向,称该二次曲线为抛物型。
  • 若 $I_2 < 0$,则有一对不重合的实渐近方向,称该二次曲线为双曲型。

中心:二次曲线的中心满足,它是所有过该点的弦的中点。满足下列方程组的解的点叫做二次曲线的中心,即 $$\begin{cases}F_1(x_0, y_0) \equiv a_{11}x+a_{12}y+a_{13} = 0 \\ F_2(x_0, y_0) \equiv a_{12}x+a_{22}y+a_{23} = 0\end{cases}$$ 当且仅当 $a_{13} = a_{23} = 0$ 时,原点为二次曲线中心。

中心类型判别法类型
中心二次曲线$I_2 \ne 0$,方程有唯一解椭圆型、双曲型(包括双曲线和双直线)
无心二次曲线$I_2 = 0$,且 $\frac{a_{11}}{a_{12}} = \frac{a_{12}}{a_{22}} \ne \frac{a_{13}}{a_{23}}$,无解抛物型
线心二次曲线$I_2 = 0$,且 $\frac{a_{11}}{a_{12}} = \frac{a_{12}}{a_{22}} = \frac{a_{13}}{a_{23}}$,无穷多组解单直线 $(ax + by + c)^2 = 0$
或双平行线 $(ax + by + c)(ax + by + d) = 0$

渐近线:过二次曲线的中心,且以渐近方向为方向的直线,是二次曲线的渐近曲线。

二次曲线和它的渐近线要么没有交点,要么整条直线都在这条二次曲线上。

  • 椭圆有两条虚渐近线,双曲线有两条实渐近线,抛物线没有渐近线。
  • 二次曲线和它的渐近线要么没有交点,要么整条直线都在该二次曲线上。